РУСИНИ У "ИСТОРИЇ ДАНСКЕЙ" САКСА ҐРАМАТИКУСА
Увод
Наука нєпреривне виглєдованє нєпознатого и потвердзованє познатого, бесконєчне филтрованє и корелативне повязованє старих и нових фактох, творенє и нєставанє гипотезох, рухоми и нїґда докончени процес, вична жажда за розуменьом стварох и зявеньох. То з душу на хвильку дотхнута правда, а потим глєданє рационалних методох описац ю з нєсовершенима средствами яки нам на росполаганю.
У тим тексту приказани виривки зоз кнїжки " Gesta Danorum" лєбо История Данскей у хторих ше споминаю Русини, Руси , лєбо Славянє .У заградзеньох дати енґлески и паралелно латински назви, зоз хторих ше ясно видзи же прекладаче з ориґиналного тексту пре нєрозликованє менох Русин и Рус правели помильки.
1. САКСО ҐРАМАТИКУС
Мало ше зна о Саксови Ґраматикусови окрем оскудних податкох цо их вон сам о себе зазначел у своїх кнїжкох. На основи подїйох и людзох цо их описал, може ше твердзиц же жил у другей половки 12. столїтя, гоч ше датуми його родзеня и шмерци нє знаю точно. Ґенерално, трима ше же ше народзел коло1150 року у Зеландиї - централней часци Данскей, а умар коло 1216 (лєбо 1220) року. Мено Саксо було часте у тедишнїх часох, а познати є по назвиску Ґраматикус - учени.
Сам Саксо спомина у своїх дїлох же му ше оцец и дїдо борели на боку першого данского владара Валдемара хтори владал од 1157 по 1182 рок, а випатра же му дїдо бул адмирал. Аристократске походзенє обяшнює Саксово школованє у Паризу и його познанство зоз архиепископом Абсалоном хтори бул у Лунду од 1179 по1201 рок. О тих одношеньох пише сам Саксо споминаюци же архиепископ, почим шицки други одбили тоту длужносц, вершел прицисок наньго же би писал историю Данскей и так зазначел славу Данцох хтора нє менша як слава других народох. Так почал писац Историю Данскей лєбо Геста Данорум хтора подзелєна на шеснац кнїжки.
У перших дзевец змесцени преважно материяли з данскей митолоґиї и леґендох и нє можу буц хасновани як бизовне жридло у историйних виглєдованьох. Їх важносц у тим же ше операю на стари дански писнї, рунски написи и норвежки саґи.
У остатнїх седем кнїжкох, за хтори ше вери же су написани перше, змесцени историйни материяли о подїйох блїзших часу кед Саксо жил, а жридло им усни преношеня . Интересантне спомнуц же Саксова история послужела Шекспирови як єдно од жридлох за його Хамлета.
2. Геста Данорум - Приказ и анализа релевантних виривкох
З препасцу Римского царства при концу 4. и початком 5. вику н.е., престали ше водзиц систематични записи о народох и подїйох на просторох стреднєй Европи. Реконструкциї подїйох зробени вельо познєйше и нєбизовни су пре даскельо причини:
- перше, писани су з такей часовей дистанци кед уж страцена прецизносц и ясносц у паметаню,
- друге, таки реконструкциї першенствено черпали податки з усмених приповедкох, писньох, леґендох и митолоґиї у хторих присутна субєктивна оцена приповедача о (нє)важносци подїйох и спрам того одредзена и їх интерпретация,
- треце, шицки таки познєйши реконструкциї подняти пре нарцисоидну потребу (национализем) указац же єден народ супериорнєйши по своїх дїлох од других найчастейше сушедних народох.
Же Русини од давен-давна були познати нордийцом, шведоча їх саґи, оди, руни, народни приповедки, мити и епски писнї зоз хторима ше служел и Саксо.
Слїдуюци виривки текстох зоз "Историї Данскей" шлєбодно преложени, скрацени и фокусовани на места дзе ше споминаю Русини, Руси лєбо Славянє. Тоти места, пре лєпше розуменє, положени до краткого контексту хтори предходзи и/лєбо шлїдзи сам виривок.
Як основа тей анализи, послужели даскелї преклади Геста Данорум на анґлийски язик.
Можлїви инференциї и питаня хтори ше отвераю, дати у курзиву.
2.1. Кнїжка 2
У тей кнїжки ше описує дожица Фрода данского краля хтори од оца Гадинґа нашлїдзел кральовство охудобнєне пре войни. По совиту єдного чловека Фродо звладал велького гада цо чувал благо на єдним острове и так ше барз збогацел же могол почац войовац процив других хаснуюци раз моц а другираз лукавство.
На єдней з тих войнох и путованьох ше стретол зоз Траноном (
Trannonem Rutenae gentis tyrannum), русинским тираном хтори мал моцну флоту. Жадаюци випробовац моц тей флоти, Фродо покрадзме вифуровал дзири на русинских ладьох и такой кажду заткал. Кед му ше видзело же так годзен затопиц цалу флоту, одразу вицагнул шицки дуґови и попонаглял опколїц русинску флоту. Так Русини були нападнути з двох бокох и нє знали од чого ше перше бранїц: чи од води чи од нєприятеля. Тоти хтори сцели спашиц ладю, спадли од оружя, а тоти цо ше борели, були подавени у води. Так Русини були победзени, а Фродо ше врацел дому.Такой у предлуженю, Саксо приповеда же Фродо, кед дознал же його посланїки до Русиї хтора му як покорена жем престала плациц порцию були позабивани пре зраднїцтво локалних жительох, опколєл їх город Ротел и завжал го так же подзелєл рику хтора го опасовала на два менши цеки и так по плїткей води вошол до городу. Потим з войском пошол ґу городу Палтиска хтори бул добре утвердзени. Прето ше Фродо скрил и пущел гласи доокола же умар думаюци же нєприятель постанє менєй осторожни. Направели му хованє, вельки гроб а шицки вояки плакали. Веспасиус, краль городу Палтисца, ше опущел бо думал же Фродо наисце умар и же опасносц прешла, а то Фродо вихасновал и завжал город.
Зоз предходних пасусох видно же Саксо прави розлику помедзи Русинами и Русами . Руси биваю далєй у континенталней часци, а Русини блїжей ґу морскому побережю. З оглядом на час, описани подїї ше одбули пред Саксовим родзеньом 1150 року и прето спомнути Руси вироятно жителє Києвскей, континенталней, Русьи.
Русини мали ладї. Було би интересантне випитац же чи ше даґдзе у славянскей митолоґиї споминаю подїї вжзани за морски битки, за ладї и дожица на морю?
Кед ше вежнє до огляду же Саксо бул и перши дански писатель и же жридла за леґенди о Фроду як и за други, находзел у норвежких саґох, рунох и старих данских епских писньох, то може значиц же и медзи Норвежанами и Финцами як и Данцами у часу наставаня тих жридлох постояло спознанє о Русинох и о Русох як окремних народох.
2.2. Кнїжка 3
Богове у данскей митолоґиї (як и у норвешкей, шведскей и исландскей) описовани баржей як людзе - героє зоз шицкима людскима слабосцами.
Так верховному богови Одинови бул забити син Балдер з боку Хотера . Один по совиту єдного Финца по мену Ростиов требал оженїц Ринду (
Rinda, Wrinda / Rinda Rutenorum regis filia) дзивку русинского краля хтора би му родзела сина и тот Одонов син би мал забиц Хотера и так ошвециц полу-братову (Балдерову) шмерц.Же би витворел совит, Один ше преблєкол и служел як вояк у русинского краля. Там ше указал як добри вояк у биткох, бул унапредзени и краль го прилапел як велького приятеля. Кед раз сам победзел цале нєприятельске войско, виволал кральови свою тайну же хто є и прецо пришол и замодлєл го же би му дал дзивку за жену. Краль пристал, алє ше Ринда нє сцела одац за Одина. На остатку ю добил на спреводзку, алє пре ганьбу и чкоду хтору так направел божому мену, Один бул зменєти. У Асґарду / Бизантиюму, божому шедзиску, богове место Одина поставели Олера за верховного бога. Аж по дзешец рокох витриманей кари, богове дошущели Одинови да зменї Олера хтори зоз Бизантиюму пошол до Шведскей дзе го забили Данци.
Ринда родзела Одинови сина Боа . Хотер знал по пророчанству же ма буц забити з боку Боа и пред битку зволал скупштину старшинох и наложел им медзи иншим же би поставели його сина Рюрика за краля. Пророчанство ше зисцело и Хотер бул забити з боку Боа, медзитим и Бое бул чежко ранєти и умар идуцого дня.
Русинска войска му пририхтала вельке хованє и поховали Боа до велїчезного гробу.
За шмерц Хотера дознали Курланди и Шведи и одлучели нападнуц Данску. И Славянє були з тим порушани на отпор а и велї други покорени з боку Данцох постали їх нєприятелє. Повстанїки обєдинєли моци и пририхтовали ше за битку на морю так же перша ґрупа нападала Рюрика отворено, а друга, славянска ґрупа була скрита и мала го нєсподзивац. Рюрик победзел першу ґрупу ладьох, а Славянє чекали и чудовали ше чом Рюрик оклєва. Потим го одлучели нападнуц алє медзи Славянами бул єден моцни чловек хтори предложел же би ше битка ришела у дуелу и так керовали нєпотребни жерви на обидвох бокох, алє под условийом же кед вон победзи, Славянє буду ошлєбодзени плаценя порциї Данцом. Славян победзел, алє почал понїжовац Данцох до мири же ше єден други Данєц приявел за нову борбу. У тей борби обидвоме и Славян и Данєц погинули од ранох и так Славянє нє були ошлєбодзени плаценя порциї.
У тей кнїжки Славянє тоти цо маю ладї, док у другей кнїжки то були Русини, зоз чого би ше могло заключиц же Саксо, т.є. жридло зоз хторого Саксо достал податки, нє прави розлику медзи Славянами и Русинами. Русини то Славянє и маю свою флоту на Балтицким и Сиверним морю, а населюю и континенталну часц.
Друга можлївосц то же Русини и Славянє два народи, од хторих у битки Данцох процив Шведох и Курландох, учасртвовали лєм Славянє на боку Шведох, а Русини були дански союзнїки.
Треца можлївосц то же Саксо знал за обще мено "Славян" зоз хторим окрем Русинох були облапени и други народи, та як Славянох спомина одредзене славянске племе хторому нє зна блїзше мено.
Чи иснує даяка вяза помедзи Славянами хторих спомина Саксо и Венедами? Венеди жили коло Балтику и за нїх ше дума же су Словенци (Словени = Славянє?) хтори ше населєли до нєшкайшей Словениї.
Руси ше нє споминаю у 3. кнїжки.
Чи то исти Рюрик, хтори по даєдних думаньох бул снователь Новгорода 862. року и Києвскей Руси, а його нашлїднїки познєйше були снователє и Русиї (остатнї з нїх, Федор Иванович умар 1598.)?
Русинска принцеза Ринда родзела Одинови сина - полубога Боа.
Требало би найсц у даєдней зоз славянских митолоґйох (Словенска, Українска, Билоруска, Руска, Польсла итд.) чи ше вон (Бое) даґдзе нє спомина под подобним лєбо истим меном.
2.3. Кнїжка 5
Ерикови, хтори бул у служби Фрода а хтори пре младосц ище нє бул способни войовац особнє, наложене же би зоз осем ладями зопар Славянски напади на Данску. Славянє мали седем ладї а Ерик осем. Одлучел нападнуц лєм зоз свою єдну, а седем скрил. Приблїжел ше славянским ладьом и кед го вони обачели, правел ше як да сцека, а заправо их прицагли до замки. Векшина Славянох була забита а штерацец их були зарабровани, медзитим цо од оковох, цо од глади лєбо хороти, и вони поумерали.
У медзичаше Фродо пририхтовал експедицию до Славиї и позберал вельку флоту составену нє лєм од Данцох, алє и од сушедних народох. Шедлаче зоз Ютланда рушели по сухим, а Фродо, хторому ше придружел и Ерик, прешол морйоуз.
Краль Славянох Струник, глєдал примирє од Фрода, медзитим Фродо му то нє сцел допущиц. Ерик комнадовал з битку и почим забил Струника, други ше придали. Фродо потим зволал Славянох и обецал високу награду каждому з нїх хтори му ше придружи а бул искусни у плячканю лєбо крадзи. Тиж так поволал и тих упуцених до хаснованя злих силох же би и вони прияли награду. Кед ше вони сами видвоєли, Фродо гуторел Славяном же ше од таких муша ошлєбодзиц и дал их позабивац. Потим знїщел векшину славянского народу и нє сцел им пребачиц як победнїк победзеному.
Гунски краль здружел ше з Олмаром (Олмар / Олимарус), кральм восточних народох и цеком двох рокох пририхтовали войско за напад на Данску. Фродо пририхтовал войско составене нє лєм од Данцох, алє и од Норвежанох и Славянох. Ерик, хтори бул послати як шпиюн же би випитал нєпрятельке войско, нашол Олмара нєдалєко од Русиї. Олмар командовал зоз флоту, док краль Гунох командовал зоз жемовим войском. Ерик бул лапени а потим пущени з боку Олмара же би могол виприповедац Фродови яка велька нєприєтельска флота и так го застрашиц.
Медзитим Фроде ше нє злєкол и рушел на Олмара, а у драги вожд нападнул и затопел менше число русинских ладьох зоз флоти при острову помедзи Данску и Востоком.
Олмар, пре вельке число як и пре свойо ладї хтори ше помали рушали, волєл чекац и буц нападнути як нападац. Русински ладї випатрали нєорґанизовани и пре велькосц нєспособни швидко веслац. Почим нєзвичайно велька маса Русинох була моцнєйша у числу як у шмелосци, придали побиду Данцом. У борби погинули шицки русински кралї окрем Олмара и Даґа .
Фроде принєсол закони нацийом хтори победзел, а медзи иншим наказал Русином да ше у будуце боря на дански способ и да ше нїґда нє женя зоз жену хтору нє купели бо плацена цена найлєпши ґарант за стабилне малженство.
Потим ше Фродо опитал Ерикови же чи гунске войско таке вельке як Олмарово, а Ерик му дал красни опис множества хторе жем лєдво трима на себе и треше ше од превелькей терхи. Ерик совитовал Фродови да ше нє упущує до борби з нїма алє най причека да их саме множество звлада бо у мочарней жеми нє буду мац цо єсц. То ше и случело и Гуни почали умерац и напущовац свойого краля. Фроде дочекал жиму без борби, алє и йому почало нєставац поживи та послал своїх кральох на шицки боки по помоц. Так русински краль Олмар, тераз Фродов вазал, бул послати до Шведскей дзе на драги позаберал нови териториї за Фрода (
Естонию / Hestiam, Курландию / Curetiam, Оландию / Ølandia) и острова цо припадали Шведскей, а принєсол му и 700 овци. Други Фродово кральове тиж позаберали териториї и принєсли му 900 овци, та коло першобутних 30 кральох, ище 20 нових ше пришли бориц на Фодовим боку процив Гунох.Битка з Гунами була така велька и тельо було забитих же три главни руски рики були загацени з целами и могло ше прей нїх прейсц на други бок. Олмарови, хтори бул його вазал, Фроде дал на управу варош Холмгард (нєшкайши Новгород), Онефови дал на управу Цоногард (?), Хунови хторого зарабровал, дал Саксонию итд.
По побиди над Гунами, Фроде змоцнєл свою власц и тераз на востоку його кральвство облапяло Русь / Русию, а на заходу було огранїчене з Райну.
У тей кнїжки Саксо спомина Славянох и їх державу Славию (Sclavia), Русинох (Rutenae) и цалком на востоку Русох и їх державу Русию (Rusciae).
И ту Славянє и Русини мали ладї на Балтицким морю. Вироятне же Русини мали флоту на сиверу, а Славянє баржей ґу югу балтицкого моря.
Олмар, краль восточних народох хтори ше здружел з Гунами командовал з русинскима ладями, та можебуц бул и сам Русин. Интересантне же з другого боку, у Фродовим войску, як и на боку Гунох участвовали Славянє, та и ту маме ситуацию же ше Славянє борели процив Славянох за цудзи интереси.
Кед ше зна же Гуни почали нападац Европу у 5. вику н.е., (Атила прешол прейґ Райни 451 року) вец слїдуюца мапа (одноши ше на 486. рок) илуструє населєносц народох у тедишнєй Европи, а подїї о хторих Саксо пише у тей кнїжки мож змесцис до часових гранїцох помедзи 430-го и 490-го року:
Слика 1
Як
видно на мапи (Слика 1), Славянє у 5. вику насельовали широки простор од Балтицкого по Чарне морйо. На сиверо-заходу були у дотику зоз нордийскима племенами, а на юго-заходу зоз Одоакаровим каральовством у нєшкайшей Италиї, Фреанцузкей, Нємєцкей итд (заходне римске царство). Др. Федор Лабош у своєй Историї Русинох спомина Одоакара як краля Русинох (Rex Rutenorum)цо записане на єдним надгробним памятнїку.З оглядом на пространство хторе насельвали, вироятно же у рижних часох, Русини з рижних крайох були раз у служби лєбо у союзнїцтве, а другираз у нєприятельстве з рижнима кралями и народами. Прето можлїве же Русини на юго-заходу були у союзнїцтве зоз Одоакаром котрого признавали за свойого краля, Русини на сиверо-заходу були у союзнїцтве зоз Данцами, док Русини на востоку були союзнїки и зоз Гунами.
Же Гуни приведли зоз свою войску и Русинох як союзнїкох, потвердзує и тота, пията кнїжка "Данскей историї". Др Федор Лабош у своєй "Историї..." думаня же тоти Русини були Гуном помоцна роботна моц, док зоз Саксовей Историї... виходзи вироятнєйша слика, тє же Русини були борци як и Гуни. Тоти Русини, по розпаду гунского войска остали у Французкей и при нїх по нєшка остало бляде паметанє же су по походзеню з реґиону коло Чарного моря.
2.4. Кнїжка 7
У тей кнїжки Саксо описує Рота, Русинского пирата хтори "лєм цо нє знїщел нашу жем" тє. Данску. Бул таки нємилосердни же кед плячкал, нє охабял на людзох анї основни шмати алє их зоблєкал до гола, та ше "аж по нєшка гутори "
Rothe-Ran " - Ротова плячка за окреме нємилосердну плячку". Роте хасновал ище єдну методу: завязал би чловекову праву ногу за жем а лїву за даяке зогнуте древо и кед древо пущене, чловеково цело би було розтаргане на поли. Фински краль Хане сцел здобуц славу и победзиц Рота, алє му ше нє удало. Потим якиш Борґар рушел наньго и у борби обидвоме и Роте и Борґар погинули.Потим Саксо описує дожица Халфдана, Фродовей родзини, хтори ше сцел оженїц зоз єдну кральовну, алє перше сцел здобуц чесц и славу достойну краля. Кед чул же шведски краль воює процив Русинох, пошол до Русьи и понукнул им помоц. Бул привитани зоз чесцу, а Алвер (шведски краль) хтори нє бул далєко, послал свойого вояка Хилдиґара да ше бори процив наймоцнєйшого Русина. Русини му поставели Халфдана за процивнїка хтори забил Хилдиґара. У медзичаше, даєдни Данци погришно обвисцели кральовну же Халфдан погинул и вона ришела нє чекац вецей алє ше одац за другого о чим Халфдан дознал у Русьи од тарґовцох. Швидко ше врацел и сцигол скорей винчаня. На винчаню позабивал и госцох и млодия, а потим ше сам оженєл з кральовну. Зоз ню мал сина Харалда хтори приключел ґу себе шицки народи хтори бивали длуж рики Райни и беруци до войска лєм найшмелших представнїкох тих народох. Зоз такима моцами нападнул Славию и победзел. Пре їх храбросц, зараброваних славянских ґенералох Дука и Дала дал зарабровац а нє забиц. Вжал их зоз собу же би му служели и потим нападнул на Аквитанию и Британию.
Саксо у тей кнїжки прави розлику медзи Русинами и Славянами (Словенами).
Интересантне же дански краль Халфдан нападнул на Аквитанию зоз войском у хторим було и Русинох, а з друго боку и у самей Аквитаниї було Русинох ище од римских часох.
Мено Аквитания ше вецей нє хаснує за часци у нєшкайшей южней Французкей та час остатнього документованого споминамя Аквитаниї би могол (кед ше утвердзи) полслужиц як горня часова одреднїца подїйох описаних у седмей кнїжки.
2.5. Кнїжка 8
На Харалдовим боку у войни процив Шведскей були медзи иншима и: Дал - тлусти и Дук Славян, потим Вишна жена строга и вешта и хтора була окружена зоз ґрупу Славянох а єй главни шлїдбенїки були Бар и Ґнизли. Други у истим дружтве мало лєбо нїяк нє закривали цело зоз щитами, хасновали барз длугоки мечи и ясно (нєбесно) белаво офарбени мали округли щити хтори у цеку битки заруцовали на хрибет лєбо их давали своїм ношительом опреми, одруцуюци кажду защиту зоз своїх першох и викладаюци свойо цела каждей опасносци започинали битку зоз вицагнутима мечами. Найпознатши медзи нїма були Толкар и Ями.
На боку Шведянох бул и Реґналд - Русин, унук Радбардов (
Regnald the Russian, the grandson of Radbard / Regnaldus Rutenus, Rathbarthi nepos) як и Леси (Леся (Lesy Pannoniorum victor), побиднїк над Панонцами (Гунами).Данска флота була велька прето же була змоцнєна з Славянами, Ливонцами и Саксонцами, алє анї шведска нє була менша цо указовало же Шведянє и Норвежаня по числу вше були численши од Славянох и Нємцох. Данци були победзени и по тей битки подпадли под Шведску власц. Шведянє им поставели краля хторого нїхто нє любел, та ше ґенералове тайно догваряали. Медзи нїма бул и Витне остатнї прави Данєц по родзеню, гоч бул як префект медзи Славянами .
Далєй ше у кнїжки спомина и краль Омунд хтори раз послал амбасадорох да позбераю звичайни такси од Славянох. Амбасадоре були позабивани, а Славянє нападли Ютланд. Медзитим, вон звладал седем кральох у єдней битки и так поврацел свойо узвичаєнє право на такси.
Познєйше Ґотар, краль Шведох, победзел зраднїка Сиварда хтори сцекол на Ютланд дзе победзел тамошнїх завичайних Славянох хтори були нєорґанизовани и нє мали ґенерала. Медзитим, вони себе пошвидко нашли ґенерала и потим вше победзовали Сиварда и як резултат того бул же вон страцел обидва жеми и Ютланд и Скане . Його син Ярмерик вєдно зоз шестрами спаднул до рукох нєприятельови и єдни з нїх були предати Ґерманом а други Норвежаном бо ше теди жени куповало.
Ярмерик жил у гарешту при Славянох чиї краль бул Исмар. Ярмерик перше робел на полю, алє бул таки вредни же пошвидко постал надпатрач кральових рабох. И у тей роботи ше добре указал и постал єден з кральових приятельох. Раз кед краль бул одсутни, вон сцекол и Славянє го оганяли, алє их вон надмудрел и досц позабивал. Ярмерик ше врацел и зруцел Ґотара з власци и постал краль и Шведох и Данцох, та так могол нападнуц на Славянох од хторих зарабровал штерацец и дал их обешиц вєдно з вовками. Славянє ше побунєли, забили ґувернера цо им го Ярмерик поставел и опустошели Данску. Медзитим Ярмерик знїчтожел славянску флоту, а велїх преднякох позабивал. То обесхрабрело Славянох и од теди признавали власц краля трешуци ше од страху.
У єдней з велїх Данско-Шведских войнох, Славянє войовали на боку Данцох, а Русини на боку Шведянох. На боку Шведянох ше спомина Реґналд - Русин (
Regnaldus Rutenus). Тиж на боку Шведянох интересантни Леси побиднїк над Панонцами (Гунами) (Lesy Pannoniorum victor), прето же оможлївює приблїжно одредзиц час тей войни, хтора ше могла збуц потим як Гуни були победзени и населєли Панонию, тє. вироятно помедзи 453 - 460. року. Атила умар 453 року.Славянє участвовали з ладями на Данским боку, та випатра же Шведянєу тим периодзе були у союзнїцтве зоз народом хтори ше наволовал Русини, а Данци з народаом хтори ше волал Славянє.
На других местох Славянє союзнїки Шведом а Русини союзнїки Данцом, цо лєм указує на можлївосц же у чаше формованя Данскей держави, исновали два народи хтори мали виход на Балтицке морйо а то Славянє и Русини. Друга можлївосц то иснованє єдного народу орґанизованого до вецей малих кральовствоход хторих єдну ґрупу (випатра южнєйшу) наволовали Славянє, а другу Русини.
Красни приказ способу на яки ше борели Славянє наоружани зоз ясно белавим малим щитом и длугоким мечом, а окрене интересантна подоба Вишни (Вишнї?)на боку Славянох и подоба Леса (Лєса?) на боку Русинох.
Тиж ше споминаю Славянє як жителє Ютланда хторих перше победзел Сивард, алє ше вони орґанизовали и завжали жеми Ютланд и Скане.
2.6. Кнїжка 9
У часци дзе спомина Русинох, Саксо приповеда о Раґнарови синови Сиварда. Вон у експедициї процив Хелеспонтянох тє. жительх нєшкайших Дарданелох (слика 2), поражел и забил їх краля Диа. Його синове Диа и Даксо, хтори були оженєти зоз дзивками русинского краля (
Russians / Rutenorum rex) модлєли швекра же би им дал войску. Вон (русински краль) то и зробел, алє их Раґнар победзел и завжал Хелеспонт хтори дал на управу Хвитсеркови. И Скити хтори були блїзки Даксови бо його мац була зоз скитского роду, барз настрадали у тей войни, а русински краль (Russians / Rutenorum rex) ше склонєл боюци ше од Раґнара. Раґнар пошол зоз свою флоту и до Русиї дзе зарабровал Дакса и послал го окованого до цемнїци до Утґарду . Поганьбени Русини нїґда вецей нє нападали такого краля як цо бул Раґнар.
Слика 2
Ище на єдним месце Саксо спомина Славянох у 9. кнїжки кед гутори же Кануте и Гаралд кажнєли нєпослушних Славянох.
Русини, з чиїма принцезами були оженєти Диа и Даксо жили и коло Чарного моря, нєдалєко од Скитох.
По шицким випатра же Русини мали свою флоту на Балтику и насельовали обласц коло побережя, часто означовану як Славия , т.є. територия дзе жию Славянє. Руси насельвали територию наволану Русия восточно од териториї Русинох.
3.
3.1. Територия
Попробуйме перше приблїжно одредзиц територию на хторей ше у одредзених кнїжкох споминаю Русини операюци ше на жридлово, латински тексти, бо прекладаче на анґлийски язик, як уж указане, правя помильки односно нє розликую Русинох од Русох.
а. У другей кнїжки Русини маю ладї на Балтицким морю, та вироятно и бивали на його побережю. Кед ше вежнє до огляду же и Саксонци, Анґли и Естонци, тиж насельовали побережє Балтицкого моря, вец вироятне подруче цо було населєне з Русинами облапяло рики Днїпер, Днїстер и Вислу, окреме Вислу хтора ше улїва до Балтицкого моря бо єй побережя були богати з лєсом потребним за будованє ладьох.
б. У трецей кнїжки Славянє тоти цо маю ладї на Балтицким морю, а спомина ше и Рюрик хтори бул снователь Новгорода 862. року и Києвскей Руси, та ше може повесц же Славянє у 9. вику насельовали побережє Балтицкого моря.
ц. У пиятей кнїжки, Славянє маю ладї з хторима воюю процив Данцох та вироятно населюю побережя Балтицкого моря, алє и Русини на боку Гунох маю флоту, та вироятно и вони населюю исте, лєбо подруче кус сивернєйше од Славянох.
д. У седмей кнїжки знова ше споминаю Русини у вязи зоз ладями и Балтицким морйом, а Руси зоз континенталну часцу.
е. У осмей кнїжки, з ладями у битки участвую Славянє на боку Данцох и Русини на боку Шведох. Найважнєйше у тей кнїжки то споминанє же Славянє насельовали жеми Ютланд у Данскей и Скане у Шведскей.
ф. У дзевятей кнїжки Русини вироятно у сушедстве Хелеспонтяньох и Скитох, тє. жию на побережйох Чарного моря.
Мож заключиц же Саксо, односно жридла з котрима ше служел при писаню Историї Данскей, споминаю Русинох и Славянох на ґеоґрафски истих местох и у историйно истих часох, алє нїґдзе нє кладу на исти простор Русинох и Русох лєбо Славянох и Русох.
Случує шє же помиша Русинох и Русох та почнє писац виреченє о єдних а закончи го з другима. Руси у часох хтори описує Саксо (4 - 9 вик) єдноставно нє постояли як окремно орґанизовани славянски народ. Москва як населєнє ше першираз спомина 1147. року. Постояли Русини - Славянє - Словени. У часох у хторих Саксо жил и писал у Лунду (од 1179 по1201
рок.), Руси уж оформени як нация и прето Саксови, як и велїм нєшкайшим автором, тоти два поняца (Руси и Русини) звуча и випатраю исто лєбо як два вариянти истого мена.Спрам локациї Русинох и Славянох, виходзи же ше тоти два назви хасновали у истим значеню, односно же ше под меном Русини подрозумйовали Славянє и под меном Славянє ше подрозумюю Русини.
Друга можлївосц то же Славяне и Русини два народи истиго роду од хторих обидва мали флоти на Балтицким морю.
Треца можлївосц то же Славянє и Русини два подполно розлични народи. Интересантне же Саксо нє зазначел їх беспостредну битку. Вше ше били медзисобно за дакого, алє нє и директно єдни процив других.
Було би интересантне найсц вецей информацийи о Славянох на Ютланду.
3.2. Язик
По дефинициї, язик то "зборнїк медзисобно розумлйивих диялектох зоз чого ше може заключиц же диялект то часц язику, а язики ше єден од другого розликую по критериюму розумлївосци. Кед особа хтора бешедує на диялекту А розуми особу хтора бешедує на диялекту Б, вец мож повесц же диялекти А и Б припадаю истому язику и процивно, кед ше особи нє розумя, вец очиглядно бешедую на розличних язикох.
Поровнайме слова вязани за морйо, ладї, навиґацию итд. на подручу Балтицкого моря у язикох яки ше там бешедовали у 4 -6 сторочю:
|
Дански |
Шведски |
Норвешки |
Сучасни Анґийски |
Фински |
Biloruski |
Pruski |
Sudovian |
Русински |
|
båd |
båt |
båt |
boat |
soutuvene |
karabiel |
aldija |
корабель, ладя |
|
|
vind |
vira, blåst, vind, inda |
vind |
wind |
tuuli, kδδriδ |
viecier |
wetra |
vetra |
витор |
|
hav |
hav |
hav |
sea |
meri |
mora |
jurjai |
jurai |
морйо |
|
arbejder, hånd |
hand, visare |
hånd, rekke |
hand |
kδsi |
ruka |
ranka |
ranka |
рука |
|
vand |
vatten, bevattna, vattna |
vann |
water |
vesi |
vada |
undan |
undan |
вода |
|
land, jord, lande |
inrikes (inland engl.) |
innenriks innland (inland engl.) |
land |
maa |
hrunt, kraj |
zeme |
zeme |
жем, грунт |
Нє чєжко спатриц медзисобну подобносц словох у ґрупи нєславянских (окрем финского) и у ґрупи славянских язикох, як и розлику медзи тима двома ґрупами. Глїбша язична анализа би вироятно потвердзела становиско же нордийски язики нє охабело глїбоки шлїд у славянских язикох. З другого боку Славянє жили на територийох нєшкайшей Данскей и Шведскей о чим шведоча топоними як Горби, Еслов, Свалов итд. (вароши у Шведскей) як и Рибе и Оденсе у Данскей, та окрем у топонимох, вироятно охабели свойо шлїди и у їх язикох..
Вше менєй прихильнїкох теориї о єдним прото-индо-европейским язику на хторим би индо-европейци на початку ширеня до Европи могли бешедовац, а вше вецей ше розвой язика розуми у його динамики и интеракциї зоз сушеднима язиками, та векша лєбо менша подобносц язикох може служиц як индикатор моцнєйшей лєбо слабшей вязи медзи народами, як и їх численосци бо по правилу численши баржей уплївую на менши народи. Так наприклад, випатра же ше Финци нє барз мишали и нє барз тарґовели зоз сушедами, док напроцив, Данци, Шведи, Норвежанє, Пруси и Судовийци були у цесним дотику зоз Русинами. Причина вязох зоз Русинами була вироятно тарґовина бо територия на хтопей жили Русини була богата зоз скору, месом, медом, воском и понад шицкого зоз древом потребним за вибудов ладьох. Окрем того, Русини з Келтами у централней Европи освоєли рижни технолоґиї преробку металох и технїки виробку оружия як и виробок судзинох потребних Варязким народом.
Факт же нєт вельо варязки слова у славянских язикох и процивне же єст надосц славянски слова у варязких, гутори о културним положеню тих народох, та найвироятнєйше же Рюрик хтори ше спомина як сноватекль Києва, бул зоз Русинох хтори насельовали Ютланд у Данскей. Окрем того саме мено Києв славянского походзеня и значи приблїжно главни город тє. город дзе власц, бо слово кий значи жезло, скиптер, булава и нєроздвойни є як означнє власци. И у нашим руским язику маме слово кияк у значеню палїца. Кед би Києв основал гоч хтори од варязких народох, вироятно би го нє наволал зоз славянским меном алє зоз даяким своїм.
ЗАКЛЮЧЕНЯ
- У своєй Историї Данскей Саксо спомина Славянох, Русинох и Русох дакеди як исти а дакеди як подплоно розлични народи
- Гоч нє бул дошлїдни у менованю народох, общи упечаток хтори остава по читаню Историї Данскей то же Русини були населєни коло Балтицкого моря и крайох безпостредно вязаних за морйо, а Руси у континенталней часци.
- "Славянє вироятно було мено хасноване раз за Русинох другираз за Русох, а можлїве и за ище даєдно славянске племе хторому Саксо нє знал мено та нє мож одредзиц на кого шєе точно одноша дзепоєдни тексти.
- Славянє тє. вироятно Русини, були населєни на територийох Ютланд и Скане цо такволана норманска теория о походзеню слова Рус нє бере до огляду.
- Русини були снователє и Києва и своєй держави а нє Варяги як твердза прихильнїки норманскей теориї, бо Рюрик, Хотеров син, снователь Новгорода 862. року и Києвскей Руси бул Данєц зоз Ютланду и вироятно славянского / русинского походзеня.
Референци и литература
1
Saxo. Gramaticus. Edited by H. R. Ellis Davidson; translated by Peter Fischer. Great Britain: D. S. Brewer, reprinted 1996.Ориґинални тексти:
- Olrik, J and Raeder (Ed.): "Saxo Grammaticus: Gesta Danorum" (Copenhagen, 1931).
- Dansk Nationallitteraert Arkiv: "Saxo Grammaticus: Gesta Danorum" (DNA, Copenhagen, 1996).
Други преклади:
- Fisher, Peter (Trans.) and Hilda Ellis Davidson (Ed.): "Saxo Grammaticus: History of the Danes"
(Brewer, Cambridge, 1979).
- Christiansen, Eric (Trans.). "Danorum regum heroumque historia : books x-xvi : the text of the first
edition with translation and commentary in three volumes". Oxford, England : B.A.R., 1980. Series title:
BAR international series ; 84-.
Препоручена литература:
- Jones, Gwyn: "History of the Vikings" (Oxford University Press, Oxford, 1968, 1973, 1984)
- Sturluson, Snorri: "The Heimskringla" (Translation: Samual Laing, London, 1844; released as Online
Medieval and Classical Library E-text 15, 1996).
- Catholic Encyclopedia, Rev. Peter J. Stravinskas, Ph.D., S.T.L